ز یبــــــــــــــــاک

در گستره هنر و فرهنگ

پایان نامه تحصلیی یک دانشجو ی دانشکده ای روزنامه نگاری دانشگاه کابل
نویسنده : گروه نویسندگان - ساعت ٤:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٥/۱٠/٥

  ارتباطات و نقش آن درتوسعه فرهنگ                      

                        

                                          

                                          

                                              عبدالقیـــــــــــــــــــوم پروا

 

   پیشگفت 

                                            

ارتباطات یک بخش مهم و با ارزش زنده گی اجتماعی انسان ها را به وجود  آورده است که بر مبنای آن دانستنی ها ی آنان متقابلا در حرکت و انتقال است . ارتباطات باعث میشود تا آنچه را ما همراه با هم نوعان مان بیندیشیم ، تصور کنیم ، بیان کنیم ، ببینیم ، بشنویم و تجربه کنیم و سپس آن را حفظ و نگهداری کنیم ، توسعه بدهیم و در امر انتقال آن از این راه تلاش ورزیم. جوامع و مردم تحول پذیرفتۀ امروزی محصول دگرگونی های تدریجی افراد و گروه های سال ها پیش است . این دگرکونی و تحول جوامع یک چیز تصادف و نا گهانی نبوده است بلکه برای تلاش ها و تجربه ها که بنیاد آن " دگرگونی " را میسارزد ، ارتباطات مهم پنداشته میشود.

زمانی که ارتباطات در سطح و چارچوب قریه ها و خانواده ها بسته بود ، انسان ها جز تماس های رو در رو؛ آنهم بسیار به صورت ساده و ابتدایی ، چیز راه دیگری را نمیدانستند . ولی جبر زمانه و شرایط با عث  جنبید ن  انسان ها ی نخستین شد تا به ارتباطات حرمت قایل شوند . آهسته آهسته ارتباطات سبب همبسته شدن آنان در مقابل شرایط شد ، همبستگی از یک طرف برای توسعه ارتباطات شان مهم به شمار رفت و از جهت دوم آنان را در هدف شان ؛ که مقابله با شکنجۀ زمان بود ، پیروز ساخت. به همین منوال هر وقت که ارتباطات وسیع تر و سریع تر میشد ، انسان ها هم نسبت به مرحلهء پیشین آن تغیر یافته و تحول پذ یرفته ترمیشدند، خصوصیت ها ، عادات ، رسوم و داشته های معنوی و مادی شان دگر گون میگردید ، تا زمانی که انسان ها قادر شدند ماشین چاپ اختراع نمایند و با کامره چهرء همدیگررا بگیرندو... .

اختراع ماشین چاپ راه آسانی را در امربرقراری ارتباطات به وجود آورد که پیشتر از آن، بشر به مشکل میتوانست با شیوه های ساده و ابتدایی چون  دود ، آتش ، تقشه کشی در خاک و سنگ ، جارچی و قاصدک ها رابطه بر قرار نمایند. در زمان پس از پیدایش ماشین چاپ، انسان ها به ساده گی میتوانستند از طریق نوشته های روی کاغذ اندیشه های شان را انتقال دهند . ارتباطات تنها در همین سطح باقی نمانده، بلکه با افزونی ابزارهای ارتباطی از پیشتر بیشتر وسعت یافت. ارتباط ازسطح قریه و قشلاق بیرون برآمد و فاصله های زیادی را زیر پوشش قرار داد . توجه بیشتری که در طول مراحل زمانی و تاریخی ، نخستین باربه ارتباطات و ابزار های آن شد ، جنگ های جهانی بود . اما زمانی جمعی شد که رادیو تلویزون به شکل امروزی به فعالیت آغاز نموده، مرزها را در نوردیدند. در این حالت بیننده گان و شنونده گان تعداد شان از هزار ها  بیشتر شد . افزایش رسانه های همگانی انقلابی را در حوزهء ارتباطات به وجود آورد که هر گز بشر به آن فکری نمیکرد . به گفتهء " مک لو هان" دانشمند انگلیسی رسانه ها دنیا را به یک دهکدهء جهانی مبدل ساخت . دهکدهء که هر کس از هر گوشهء آن لحظه به لحظه از حالت همدیگر آگاهی حاصل می نمایند.

اما مسئلۀ که امروزدر این دهکدهء جهانی مطرح است ، آنست که کی ها بیشتر و زیاد تر ازین ابزار ها ی ارتباطی استفاده میکنند ؟ چگونه استفاده میکنند و چرا استفاده میکنند؟

جواب این پرسش تا اکنون به گونهء مبهم باقیست . زیرا افراد و گروه ها به همان گونه که از لحاظ بیولوژیکی و ظاهری از هم تفاوت دارند ، همچنان از لحاظ باطن و اهداف هم متفاوت اند و بکار گیری و استفاده جویی گروه ها از ابزار ها ی ارتباطی ، مربوط و منوط  خواهد بود براهداف و تصامیم از پیش سنجیدهء آن . از میان این اهداف و نقش های ارتباطی که آگاهی دهی و اطلاع رسانی ، سرگرمی، و راهنمایی وآموزش میباشد ، توسعه را یکی دیگر از نقش های آن دانسته اند . توسعه هم بر میگردد به بخش های مختلف چون توسعهء سیاست، اقتصاد ، آموزش ، فرهنگ و... .

آنچه را که این نوشته هدف دارد و ثابت و آشکار خواهد ساخت ، نقش و وظیفهء ارتباطات در توسعهء فرهنگی است . توسعهء فرهنگی به وسیلهء وسایل ارتباطات همگانی ، یکی از موضوع ها ی میباشد که از سال ها بدین سو دانشمندان و چیز فهمان علوم ارتباطات ان را مورد گفت و گو قرارداده اند. 

توسعهء فرهنگی عبارت میشود از تحول ، پیشرفت و گسترش اندیشه ها ، عادت ها ، رسوم ، عقاید و تمام داشته های با ارزش واهمیت معنوی و مادی افراد ، گروه ها ، کشور ها و در کل" جوامع" .

                                                                  

فصل اول 

ارتباطات جمعی

مفهوم ارتباطات:

ارتباط را در انکلیسی ) communication ) میگویند، این واژه به صورت مفرد استفاده  شده است. اما صورت جمع آن ارتباطات یا ( communications ) میباشد که به آخرکلمه، حرف "S "انگلیسی  آمده است.  واژه( communication ) انگلیسی از ریشه لاتینی واژه (communis) گرفته شده است که معنای " اشتراک" را میدهد. در زبان فارسی به صورت مصدر عربی به کار برده شده است که در لغت معنای پیوند دادن و ربط دادن و به صورت اسم مصدر به معنای بستگی ، پیوند ، پیوستگی و رابطه به کار برده شده است.

باید گفت که واژه ارتباط با واژه ارتباطات که یکی آن مفرد و دیگر آن صورت جمع میباشد ، با هم تفاوت دارند . ارتباط که واژه مفرد است ؛ فرایند ی است که در آن پیام از پیام دهنده به پیام گیرنده انتقا ل می یابد . ولی ارتباطات که صورت جمع ارتبات است، به معنای پژوهش و مطا لعه پیرامون ابزارو لوازم فنی ، منظور شده است . هدف، همان وسایل ارتباط همگانی میباشد که در امر رساندن یک پیام ، خبر ، اطلاع ، گزارش و معلومات ارآن  استفارده به عمل می آید . بدین اساس ارتباطان جمعی همان فرایندی است که توسط ابزار های همگانی سازمان می یابد.

تعریف های ارتباطات جمعی:

ژان استوترل، در کتاب روان شناسی اجتماعی، ارتباطات جمعی را چنین تعریف میکند: " ارتباطات جمعی عبارت است از ارسال اطلاعات ، اندیشه ها و بر داشت ها از طریق رسانه های جمعی و دریافت آنها توسط عده ای زیادی مخاطب در یک زمان" .

جورگن، روش ارتباطات را فرایندی میداند که انسانها از طریق آن  یکدیگر را تحت تاثیر قرارمیدهند .ارتباطات در مفهوم گسترده آن ، برای بیان هر نوع انتقال اطلاعات به کار میرود .از نظر لاس، ارتباطات فرایندی است که توسط آن یک دسته معنا های نهفته در بطن یک پیام به نحوی تغییر میکند که معنای دریافت شده با هدف فرستنده پیام همسو باشد . تعریف اسمیت از ارتباطات به صورت  زیر است:" ارتباطات عبارت است از فرایند انتفال اطلاعات، احساس ها ، خاطره ها و افکار در میان مردم . ارتباطات نوع خاص از رفتار اجتماعی یا متقابلی است که طی آن ، مفهوم مورد نظر به صورت مستقیم به کمک علامت های مختص به موضوع ، به گیرنده انتقال می یابد. ارتباط یک جریان دو سویه ای تفهیم و تفاهم میان دو موجود زنده است.

ژان مزن وینو، روان شناس اجتماعی معاصر، ارتباطات را به معنای وسیع آن عبارت میداند از مبادلهء پیامهای که به اساس آن معنایی میان اشخاص یا گروها ، مبادله میشود . او میگوید در هر ارتباطی هفت پرسش مطرح میشود که عبارت اند از:

چه کسی میگوید؟

چه میگوید؟

به چه کسی میگوید؟

کجا میگوید؟

چگونه میگوید؟

برای چه میگوید؟

با چه تا ثیری میگوید؟

نیس لانکی و میشل شین، در باره ارتباطات میگویند :" ارتباطات عبارت اند از فراگرد اطلاعات با وسایل ارتباطات جمعی گوناگونی از یک نقطه و یک شخص به نقطه ،شخص یا دستگاه دیگر" .

به همینگونه دانشمندان مختلف در زمان های مختلف نظر به بر داشت و طرز تلقی که از ارتباطات دارند ، ارتباطات را تعاریف گوناگونی نموده اند؛ مثلا: نظام ترانسپورتی که میتواند کالایی را از نقطه یی به نقطهء دیگر انتقال دهد، ارتباطات نامید ، زیرا بر داشت ها و تعاریف در این زمینه ، فرق میکند. از طرف دیگر نظر به برداشت های کلی که از عموم تعاریف و توضیحات بالا در مورد ارتباطات ، گرفته میشود ، دانشمندان ارتباطات را یک فرایند شمار میکنند، فرایندی که  در آن اطلاعات ، عقاید و افکار مردم ، از طریق تماس مستقیم و هم  از طریق مجرا های مختلف ، انتقال می یابد .به عبارت دیگر اطلاعات  از طریق ارتباطات که یک فرایند است، انتقال می یابد . در بر قراری ارتباطات ، پیوسته هدفی وجود دارد و دریافت آگاهی بیشتر، تنها از راه بر قراری ارتباطات ممکن و میسر است که در پرتو آن انسانها  به هنر و مهارت های تازه  و طرز فکر و رفتار های جدید، دست می یابند .

 در بالا از واژه فرایند نام گرفته شد ، بهتر است تا معنا م مفهوم فرایند آشکار شود  که اینک در زیر آنرا می شنا سانیم

فرایند:

دیوید برلو، در کتاب فرایند ارتباطی ، این مفهوم را به صورت زیر بیان میکند .

فرایند عبارت است از رویدادی که گویای یک تغییر درازمدت در زمان ، یا عمل ویا نحوه عمل پایدار باشد.

به نظر بر لو فرایند دارای ویژه گی های زیرین است:

- فرایند ایستا نیست.

- فرایند پویایی دارد.

- فرایند آغازوانجام ندارد.

- اجزا و عناصر یک فرایند دارای کنش های متقابل اند و هر یک بر دیگری تاثیری میگذارد

- اجزای فرایند ردیف و مرتب نیست.

 بنا بر این ارتباطات یک فرایند میباشد.

فرایند ارتباطات:

فرایند را در زبان لاتینی( proceder) میگویند که پیشروی معنا میدهد. این کلمه در اول در علم فزیک، برای جریان پیدا کردن فعل و انفعالات و به پا یان رسیدن آن به کار برده میشد ؛ نظیر سیر تکاملی ذوب شدن سنگهای فلزات . در علوم اجتماعی به معنای دگر گونی مداوم سازمان یافته ای پدیده ها، هستی یافتن و نا پدید شدن آنها در درون نظام و سیستم اجتماعی، استفاده شده است . در هر فرایندی میان پدیده ها، نوعی ارتباط و پیوستگی مستمر  وجود دارد . از این رو مفهوم فرایند در بر گیرنده ای مکتبی است پیوسته در حال جریان . بدین اساس تلقی رویداد ها ، اشیا یا افعال که گویا در زمان و مکان ، واقعت های ثابت را میسازند ، نظر یه ایست رد شده .

اکنون فرایند را از نگاه علم ارتباطات مورد دید قرار میدهیم که به شکل گستردهء آن چگونه نمایان میشود.

در ارتباطات عناصر گوتاگونی داریم ؛ نظیر : "مبدا-1 " ، " پیام-2 " ، "مقصد-3"   و" باز گشت یا باز خورد-4 ".

مبدا یا پیام دهنده میتواند شخص مانند کلام ، نوشته ، تصا ویر ویا حرکات باشد. و یا یک سازمان ارتباطی که برای انتقال اطلاعات ،  به امکانات فنی و سازمان دهی  وسیع نیاز دارد. مانند سازمان انتشارت ، شبکه رادیو ، تلویزیون و استد یوی عکاسی و فلم برداری و... .

مقصد ممکن است یک شنونده ، بیننده  یا خواننده باشد و یا یک گروه  اجتماعی مانند : اعضای خوانواده یا شنونده گان یک سخن رانی یا تماشا گران یک مسابقه ای ورزشی و... .

هنگامی که منبع یا مبدا  میخواهد "اشتراکی" را با مقصد مورد نظر پدید آورد ، پدیده ای نو به وجود می آید که در زیر بیشتر توضیح داده میشود.

مبدا، ابتدا پیام خود را به گونه ای " رمز" در می آورد . یا اطلاعی را که میخواهد با دیگران در میان بگذارد ، به گونه ای قابل ارسال در می آورد؛ زیرا معنای که انسان در ذهن دارد به هیچ وجه قابل ارسال نیست ؛ مگر اینکه به یک قالب آنرا مطرح نماید که آنرا ما " رمز " می نامیم  ؛ برای نمونه هنگامی که این مفاهم در قالب کلام در آیند به آسانی و نحوی موثر قابل ارسال خواهد بود و میتوان از طریق ابزار های چون رادیو ، روزنامه ، تلویزون و ...،  پیام را به دور دست ها فرستاد .در این دور دست ها و یا نزدیک دست ها مقصد یا گیرنده گان موجود اند که پیام رمز گری شده را رمز گشایی میکنند ، در صورت که دو جاتب " مبتدا و مقصد" بر سر علامات که پیام در آن رمز گری شده است ، توافق قبلی داشته باشند.

تاثیر پیام را که بالای مقصد ، که از خود حرکات ، صدا یا نشانه ای موافقت یا مخالفت  به نحوی نمایان کند، باز خورد یا باز گشت نامیده میشود.

به شکل مختصر فرایند ارتباطی از این قرار اند:

منبع: شی یا موجودی که ایده یا پیامی را انتقال میدهد.

گیرنده : شخصی که پیام به او ارسال میشود.

پیام: اطلاعاتی که ارسال میشود.

رمز: بر قرار کننده ارتباط بین ایده و ما حصل  اطلاعاتی.

رمز گشایی: تفسیر ما حصل اطلاعاتی.

­­­­­­­­­­­­­­­هدف: تاثیر مورد نظری که قرار است بدان دست یافته شود.

شکل: روشی که ایده ارایه میشود

زمینه: محیط غیر فزیکی ارتباطات.

   زمینه: محیط غیر فزیکی ارتباطات.

هدف: تاثیر مورد نظری که قرار است بدان دست یافته شود.

شکل: روشی که ایده ارایه میشود

زمینه: محیط غیر فزیکی ارتباطات.

񀂂محل: محیط فزیکی که ارتباط در آن بر قرار میشود.

مان: وقتی که ارتباط بر قرار میشود. 

 

مدت: طول مدت ارتباط.

      ویژه گی های ارتباطات

- ارتباطات" وسایل ارتباطات همگانی " قدرت تاثیر گذاری دارند.

- جهت گیری ارتباطات جمعی به سوی مخاطبان با النسبه زیاد متجانس و نا شناس است.

- پیامهای آن برای عموم مردم پخش میشود ک پنج خصوصیت دارد:

- عده ای گیرنده گان وسایل ارتباطات وسایل ارتباطات هگانی نسبتا زیاد است.

- ترکیب گیرنده گان بسیار متنوع میباشد.

- ارسال پیام از طریق رسانه های جمعی در واقع نوعی تکثیرپیام است

- پخش پیام از طریق وسایل اطلاعات جمعی بسیار سریع است.

- هزینه استفاده از رسانه ها برای مصرف کننده ها نا چیز است .

بنا بر آنچه گفته شد ، باید دید که نقش وسایل ارتباطات جمعی در جامعه چیست؟

هارولد لاسول در سال1948 سه نقش اساسی برای رسا نه های جمعی را در جامعه پیشکش میکند که عبارت اند از:

1- نقش خبری رسانه ها

2- نقش تشریحی رسانه ها یعنی ایجاد و تقویت همبستگی اجتماعی.

3- نقش آموزشی و انتقال میراث فرهنگی رسا نه ها.

بعد ها چارلز نقش اجتماعی دیگری را نیز افزود که به نام نقش تفریحی و سرگرمی یاد میشود.

دانیل لرنر نیز نقش قاطع رسانه ها را برای پیشرفت کشور های در حال توسعه بیان میکند . او رسا نه های همگانی را عامل اصلی تحرک جوامع سنتی ، و تبدیل انسانان سنتی را به انسانان مدرن میداند.

ارتباط و اطلاع:

ارتباط معادل واژه ( communication ) زبان انگلیسی است اما اطلاع را در انگلیسی ( in formations ) میگویند که از همد یگر تفاوت دارند. اطلاع رسانی نوع ارتباط است اما خودش ارتباط نیست . ارتباط میشود بدون اطلاع بر قرار شود ولی اطلاع هم ارتباط است و هم معلومات.اطلاع یک واقعیت ، یک رویداد و یک پیشرفت را بیان میکند ؛ مثلا: گروهی از مردم  شاهد آغاز ریزش باران اند. اگر آنها در باره ریزش باران گفت و گو کنند ، این اطلاع نیست بلکه یک وا قعیت است که آنها با همدیگر میگویند ، ولی اگر بگویند که این واقعیت از رادیو یا تلویزیون پیش بینی شده است ، یک اطلاع است که داده میشود . ارزش پیام موضوع را روشن تر میکند . ارزش پیام چیست؟ پیامی که در آن آگاهی های تازه گنجانیده شود ، ارزش بیشتر دارد و این آگاهی های تازه یک اطلاع است که از طریق ارتباطات انتقال می یابد ، زیرا آ گاهی های تازه آن بدون پیش بینی ، در جریان ارتباط عرضه میشود.

    انواع ارتباطات

ارتباطات اساس و بنیاد اولیهء تمدن و فرهنگ بشری و انسان هاست . پیچیده شدن و بغرنج شدن ارتباطات به صورت مستقیم مناسبت دارد با پیچیده شد ن و بغرنج شدن زنده گی انسان ها. تا بدانجا که این درهم تنیده گی ارتباطات میان انسان ها ، امروز یکی از مهم ترین ویژه گی های سازمان بشریست . تبادل افکار و اطلاعات میان انسان ها یک نیاز مهم زنده گی مردم است و ارتباطات به عنوان حلقه ای وسط ، افراد را به جامعه متصل کرده و زمینه انتقال میراث فرهنگی را از نسلی به نسلی دیگر آماده کرده است . گسترده گی جوامع توده وار ، لوازم و ابزار ویژه یی را برای بر قراری ارتباطات ایجاب کرده است که وسایل ارتباط جمعی از جمله نمونه های بارز آن به شمار می آید. با بر رسی ارتبا طات ، ما با گونه های پیوند های اجتماعی در جامعه سرو کار داریم. در اینجا میکو شیم در پهلوی بخش بندی ارتباطات ، هر کدام آنها را به طور جدا گانه مورد بر بسی قرار دهیم.

نخست- ارتباطات خصوصی و بدون واسطه: این گونه ارتباط رو در رو صورت می گیرد. پیام به صورت مستقیم میان پیام دهنده و پیام گیرنده " دو گروه کوچک " رد و بدل میشود. ویژه گی های این نوع ارتباطات عبارت اند از:

الف: فرصت جا به جایی پیام دهنده و پیام گیرنده.

ب: فرصت تصحیح یکدیگر.

ج: ارتباط چهره به چهره و عمیق.

د:  قابل رویت بودن آثار پیام.

دوم-  ارتباطات نوشتاری: ارتباطیست که در آن اطلاعات از طریق قلم بر کاغذ صورت میگیرد؛ مثلا: نامه ، کتاب، روزنامه ، مجله،  بروشور و... .

سوم- ارتباطات غیر نوشتاری: ارتباطیست که به وسیله آن ، اطلاعات و افکارو اندیشه از طریق تیلیفون، تلگراف، رادیو، تلویزون و... انجام میپذ یرد.

چهارم- ارتباطا ت کلامی: ارتباطی است که پیام از طریق زبان و کلام متتقل میشود . تیلیفون و رادیو و ... را وسایل این نوع ارتباط میدانند.

پنجم- ارتباط غیر کلامی: ارتباطی است که از طریق غیر کلام انجام می پذیرد. عکس و تصاویر وسایل آن میباشند.

ششم- ارتباطات انسانی: میان دو یا چند نفر رد و بدل میشود؛ نامه وتیلیفون و غیره وسایل آن میباشند.

هفتم- ارتباطات ماشینی یا ابزاری: ارتباطی میباشد که پیام ها میان دو ابزار منتقل می یابد که وارونهء ارتباطات انسانی است؛ مثلا: نقل اطلاعات از مخزن به بلند گو یا صفحهء تلویزیون و غیره.

هشتم- ارتباطان زمانی: اینگونه ارتباطات فقط در زمان مشخص و معیین صورت میگیرد، در غیر آن بی ارزش و غیر مفید خواهد بود ؛ نظیر: خبر ، گزارش و...  .

نهم- ارتباطات غیر زمانی: بر خلاف ارتباطات زمانی ، در زمان معیین صورت نمیگیرد ؛ بلکه در هر وقت ارزش دارد؛ به گونه ء مثال: کتاب ها ، مقاله ها ی هنری ، علمی و تحقیقی و... .

دهم- ارتباطات سازمانی: در این نوع ارتباط ، انتقا ل اطلا عات و دریافت پیام به امکانات گستردهء فنی و برنامه ریزی و سازمان دهی و نیز بودجه و پرسونل و...نیاز دارد؛ مثل: رادیو ، تلویزیون، تکس ، تیلیفون، و غیره

یازده هم- ارتباطات غیر سازمانی: بر خلاف ارتباطا ت سازمانی به امکانات فنی، بودجه ، سازمان دهی و پرسونل و مقررات نیاز ندارد. مثل : نامه ها و گفت  و شنو د های خصوصی.

دوازده هم - ارتباطات نمادین: ارتباطاتی میباشد که طی آن، پیامها در قالب علایم و نشانه ها ، از طریق حواس فرد دریافت میشود. مانند حالات چهره ، حرکات و ژست ها، لحن و طنین و غیره علامه ها و نشانه های دیگر. این حالات و حرکات در فرهنگ ها متفاوت میباشد.

همچون تقسیم بندی ها و نوع مشخص نمودن ها ، درکتاب ها ویاد داشت ها ی دانشمندان ارتباطات ، زیاد به چشم میخورد که این نوع یاد شده یکی از آنها میباشد. به هر نوع که باشد ، باز هم از ارتباط سخن میرودو این ارتباطات است که به نحوی انتقا ل دهندهء پیام ها و اطلاعات اند. از جمله اطلاعات ،  فرهنگ را میتوان نمونه آورد. میتوان فرهنگ را به عنوان یک پیام در قالب انواع ارتباطات انتقال ، توسعه و از طریق وسایل اطلاعات جمعی آن را ترویج کرد.

سیزده هم- ارتباطات ملی: ارتباطی میباشد که پیامها ، اطلاعا ت و مفاهیم از طریق وسایل اطلاع رسانی ملی ، در چار چوب جغرافیای یک کشور که تمام مردم آن کشور را زیر پوشش قرار میدهد ، نشر می یابد. مانند : رادیو های محلی و ملی . مثلا در افغا نستان رادیو صدای زن، رادیو صدای پوهنتون، رادیو ظفر و رادیوی ملی افغا نستان و... .

چهارده هم- ارتباطات فرا ملی: ارتباط است که پیام ها از طریق ما هواره ها پخش میشود. این گونه ارتباطات مرز های جغرافیایی را در می نوردد و موجب نزدیکی میان انسان ها ی کره ای زمین میشود. وسایل این نوع ارتباطات ما هواره ها ، رادیو ها و تلویزیون ها ی فرا مرزی میباشد.در کشور ما تلویزیون طلوع و آریانا را میتوان در آن جمله شمرد.

 پانزده هم - ارتباطات جمعی یا عمومی: جامعا شناسان امریکایی مفهوم ارتباطات جمعی را معادل واژه ای " mass media " دا نسته اند . این واژه از ریشه زبان لاتینی گرفته شده است که " وسایل " معنا میدهد. اصطلاح "mass "توده معنا میدهد.بنا بر این" mass media " از دید واژه یی آن ؛ ابزار هایست که از طریق آنها میتوان با افرادی به طور جدا گانه ، یا با گروه های خاص و همگون و یا با جماعت کثیری از مردم، به طور یکسان دست رسی پیدا کرد.

 در بارهء گزینش کار بردی مفهوم" mass media "، دانشمندان ، تفاوت نظر فراوان دارد. از این رو برخی آنرا " وسایل ارتباط جمعی" و برخی دیگر" ابزار های مهم اطلاعاتی" و همچنان " ابزار های اطلاعات اجتماعی"     ویا " فنون پخش جمعی" می نامند. با وجود تفاوت ها ی شکلی ، از لحاظ محتوایی با همدیگر تزدیک و قریب اند . میان این ابزارهای پخش پیام ؛ نظیر روز نامه ، رادیو و تلویزویون، نکاتی مشترک فراوانی وجود دارد؛ مثلاً : پیامها شان به طور متناوب پخش میشود، مطالب آنها را خبر نگاران تهیه میکنند، جا های خاصی برای مطالب متنوع موجود است . بنأ ارتباطات جمعی را به شکل گستردهء آن اینگونه تعریف میکنیم:" ارتباطات جمعی یا عمومی عبارت از انتقال اطلاعات به وسیله ای وسایل ؛ نظیر : روزنامه ، کتاب، امواج رادیو و تلویزیون و غیره ،  برای گروه غیر محدودی از مردم ، با سرعت زیاد ، میباشد.ویژه گی های این نوع ارتباطات عبارت میباشند از:

الف: پیام گیرنده گان ارتباطا ت همگانی، نا آشنا و پراگنده میباشد.

ب: باز گشت یا باز خورد پیام تاثیرمند است.

ج: سرعت عمل زیاد دارد.

د: تکثیر پیام آن چشم گیر است.

و: ارتباط، سطحی ، نا پا یدار و گذ را میباشد.

وسایل ارتباطات جمعی:

به گونه که در بحث  فرایند ارتباطی  گفتیم،  یکی از عناصر مهم ارتباطات، وسایل می باشد که اندیشه ها، پیام ها واطلاعات را از مبدا به مقصد انتقال می دهد. ونیز از بررسی انواع ارتباطات این گونه نتیجه می گیریم که بخش بندی یا نوع بندی ارتباطات هم بر مبنای وسایل آن استوار است که گاهی نوع ارتباط را ملی وگاهی فرا ملی وگاهی چاپی وهم گاهی غیر چاپی می سازد. ونیز برای ارتباط  تامین کردن، حتمی وبدون چون وچرا به وسیله نیاز داریم تا بتوانیم ارتباط برقرار نماییم، زیرا بدون داشتن وسیله ارتباطی، ارتباط برقرار نمودن بدون ممکن وغیرمنطقی است. از همین جاست که لازم می دانم تا تاملی روی وسایل اطلاعاتی کنم.

حالات چهره ، زبان کلامی ،وضع بدن، موسیقیی با کلام و بدون کلام، دود، پرچم، بوق،بوی و همچنان علامات و اشیای که ایده در آن ثبت میشود؛ به گونهء مثال: علایم راننده گی، معماری ، تزیینات، طرح ها ، عکس ها و متن ها و دیگر که رسانه های مفرد یا غیر تر کیبی گفته میشوند اما رسانه های که از یک یا د و ویا بیشتر وسایل ارتباطی با هم ترکیب میشوند و در امر انتقال پیام از آن استفاده میشود. مانند : آیینها و مراسم تشریفاتی ، هنر های نمایشی  و غیره رسانه های جمعی یاد میشود. ولی رسانه های بالا را در کل رسانه های غیر جمعی میگویند.

اما رسانه های جمعی که من در این سمینار منظور دارم ؛ عبارت اند از آن وسایل که امکان ارتباطات جمعی را در اختیار میگذارند یعنی زمینهء آن را فراهم میکند که مخاطبان متعدد از راه های دور و نزدیک میتوانند پیامی که از طریقشان"رسانه ها"  انتقال می یابد ، بگیرند. این وسایل عبارت اند از:

الف- کلیه متون چاپی؛  کتاب ها ، روزنامه ها ، مجله ها ، پوسترها، نمودارهای دیواری وغیره. روزنامه هارا میتوان در هر جا انتقال داد. این رسانه ها نیاز ها و سلیقه های گوناگون را طی مطالب مختلف بر آورده میسازند. زمان و مدت پیام گیری بستگی دارد به میل پیام گیر.

ب: کلیه وسایل الکترونیکی: مانند رادیو ، تلویزیون، فلم ، اسلاید و...

رادیو: یک مرکز پیام رسانی دارد. در همه جا قابل استماع است. مرکز ثقل پیام را موسیقی تشکیل میدهد. درحین استماع برنامه ها ی رادیو ، انجام کار های دیگر امکان پذیر است. با فشار دادن یک تکمه ، ارتباط بر قرار می گردد.

تلویزیون: دارای برنامه های است که از یک مرکز ، پیام آن فرستاده میشود واین امکان را فراهم میکند که مخاطبان زیادی ، همزمان از آن استفاده کنند. تنوع برنامه هایش باعث میشود تا نیاز های گیرنده گان بر اورده شود. هم در محل کار و هم در خوانواده ، دراوقات بیکاری و هم کار داری قابل بهره گیری است.با فشار دادن یک تکمه ارتباط بر قرار میشود.ارتباط هر دو وسیله " رادیو و تلویزیون " گذرا ونا پایه دار است.

 


comment نظرات ()